نيازمندان به دعا
امام (عليه السلام)، مى فرمايد: «آن کس که به شدت به بلا مبتلاست از کسى که مبتلا نيست ولى در هيچ لحظه ايمن از بلا نمى باشد، محتاج تر به دعا نيست»؛ (مَا آلْمُبْتَلَى آلَّذِي قَدِ آشْتَدَّ بِهِ آلْبَلاَءُ، بِأَحْوَجَ إِلَى آلدُّعَاءِ مِنَ آلْمُعَافَى آلَّذِي لاَ يَأْمَنُ آلْبَلاَءَ!).
اشاره به اين که مردم غالبآ به افراد گرفتار توجه دارند به خصوص گرفتارانى که به شدت مبتلا شده اند؛ گرفتارى مالى يا انواع بيمارى ها يا مسائل مختلف. و کسانى که به آنان علاقه مندند دعا مى کنند که خدا آن ها را از گرفتارى رهايى بخشد و از کسانى که به ظاهر سالم و بدون گرفتارى هستند غافلند؛ در حالى که آن ها نيز به همان اندازه و گاه بيشتر نياز به دعا دارند، زيرا هر لحظه ممکن است نعمت عافيت، آرامش، غنا و ثروت از آن ها گرفته شود يا لغزشى دامن گير آن هاگردد و در دام شيطان گرفتار شده، از نظر معنوى سقوط کنند و آلوده گناهانى گردند که تا آخر عمر نيز نتوانند آثار آن را برطرف کنند. بنابراين، هر دو گروه نيازمند دعا هستند، در حالى که مردم معمولاً به يکى توجه داشته و از ديگرى غافلند.
اضافه بر اين، افرادى که در عافيتند گاه گرفتار غرور و غفلت فوق العاده اى مى شوند در حالى که مبتلايان، نه مغرورند و نه غافل و پيوسته به در خانه خدا رفته و دعا مى کنند، و از اين نظر حال عافيت مندان از مبتلايان سخت تر است.
از همين رو در حديثى از امام صادق (عليه السلام) مى خوانيم که شبى از شب ها رسول خدا (صلي الله عليه و آله) در خانه ام سلمه بود. (ام سلمه) ناگهان بيدار شد و حضرت را نديد. گفت: شايد به خانه همسران ديگر رفته است. برخاست و به جست وجوى آن حضرت رفت. ناگهان ديد پيغمبر اکرم (صلي الله عليه و آله) در گوشه اى از خانه ايستاده ودست ها را بلند کرده و مى گويد: «اللَّهُمَّ لا تَنْزِعْ مِنِّي صَالِحَ مَا أَعْطَيْتَنِي أَبَداً اللَّهُمَّ لا تُشْمِتْ بِي عَدُوّاً وَ لا حَاسِداً أَبَداً اللَّهُمَّ وَ لا تَرُدَّنِي فِي سُوءٍ اسْتَنْقَذْتَنِي مِنْهُ أَبَداً اللَّهُمَّ وَ لاتَکِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ أَبَداً؛ خداوندا! نعمت هاى شايسته اى را که به من داده اى هرگز از من مگير. خداوندا! دشمنان و حسودان را از شماتت من بازدار. خداوندا! مرا به حال بدى که از آن نجاتم داده اى هرگز بازمگردان. خداوندا! مرا هرگز لحظه اى به خود وامَگذار».
علامه مجلسى؛ در جلد 90 بحارالانوار بابى تحت عنوان «اقدام به دعا در شدت و رخاء و در جميع احوال» باز کرده و روايات زيادى در اين باب آورده است؛ از جمله همين گفتار حکيمانه مورد بحث.
در روايت ديگرى از اميرمؤمنان (عليه السلام) نقل مى کند که فرمود: «تَقَدَّمُوا بِالدُّعَاءِ قَبْلَ نُزُولِ الْبَلاءِ؛ پيش از آن که بلا نازل شود دعا کنيد».
در حديث ديگرى از امام صادق (عليه السلام) نقل مى کند: «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُسْتَجَابَ لَهُ فِي الشِّدَّةِ فَلْيُکْثِرِ الدُّعَاءَ فِي الرَّخَاءِ؛ کسى که دوست دارد به هنگام شدت و بلا دعايش مستجاب شود، در زمانى که در راحتى و آرامش است زياد دعا کند».
جالب اين که در حديث ديگرى از آن حضرت مى خوانيم: «إِذَا دَعَا الْعَبْدُ فِي الْبَلاءِ وَ لَمْ يَدْعُ فِي الرَّخَاءِ حَجَبَتِ الْمَلائِکَةُ صَوْتَهُ وَ قَالُوا: هَذَا صَوْتٌ غَرِيبٌ أَيْنَ کُنْتَ قَبْلَ الْيَوْمِ؛ زمانى که بنده اى از بندگان خدا به هنگام بلا دعا کند و در رخاء و آرامش دعا نکند فرشتگان جلوى صداى او را مى گيرند و مى گويند: اين صداى ناشناخته اى است، تا امروز کجا بودى؟».