حکمت 327
شرح و تفسیر حکمت 327
پيروزى با گناه، پيروزى نيست
امام (عليه السلام) به ظالمان ومفسدان هشدار مى دهد: «کسى که با توسل به گناه پيروز شود، پيروز نيست و کسى که با ستم غلبه کند درواقع مغلوب است»؛ (مَا ظَفِرَ مَنْ ظَفِرَ آلاِْثْمُ بِهِ، وَآلْغَالِبُ بِالشَّرِّ مَغْلُوبٌ).
بسيارند کسانى که براى رسيدن به پيروزى بر دشمن از اسباب نامشروع استفاده مى کنند، ظلم وستم روا مى دارند و مرتکب انواع گناهان مى شوند. آن ها مى خواهند به هر قيمت ممکن به هدف خود برسند، امام (عليه السلام) به آن ها هشدار مى دهد که اين نوع پيروزى، پيروزى نيست، بلکه درواقع مغلوب شدن در چنگال گناه است و همچنين کسانى که با استفاده از شر، غلبه مى کنند ظاهرآ غالبند و درواقع مغلوب شيطان و شر و هواى نفس هستند.
اين سخن، هم ازنظر ظاهرى پذيرفتنى است و هم ازنظر معنوى. جنبه معنوى آن آشکار است که اين گونه پيروزى ها و غلبه ها مايه گرفتارى هاى شديد روز قيامت است و بدترين زاد و توشه براى سفر آخرت به شمار مى آيد و در آن جا بايد پاسخ گو بود.
ازنظر ظاهرى نيز بسيار ديده ايم يا در تاريخ خوانده ايم که اين گونه افراد سرانجام گرفتار عواقب شومى گشته و در بسيارى از موارد دشمنانشان با همان روش، آن ها را دَرهم کوبيده و مغلوب ساخته اند و مقامى را که ناجوانمردانه به دست آورده بودند با حملات ناجوانمردانه دشمن از دست مى دهند و اگر ظالمان و ستمگران در عواقب مادى و معنوى کار خود بينديشند به سراغ آن نخواهند رفت.
در حديثى آمده است که دو نفر خدمت امام صادق (عليه السلام) رسيدند تا درباره اختلافى که درمورد معامله اى داشتند با آن حضرت صحبت کنند و دستور بخواهند. هنگامى که امام (عليه السلام) سخنان آن دو را شنيد به نصيحت آن دو پرداخت و فرمود: بدانيد که هرکس به وسيله ظلم پيروز شود به خير و خوبى نخواهد رسيد و بدانيد که آنچه مظلوم از دين ظالم مى گيرد بيش از آن است که ظالم از مال مظلوم دريافت مى دارد. سپس فرمود: کسى که به مردم بدى کند اگر ديگران از همين روش استفاده کنند و به او بدى کنند نبايد آن را بد بشمرد. بدانيد انسان بذرى را که کاشته درو مى کند و هيچ کس از نهال تلخ، ثمره شيرين نمى گيرد و از نهال شيرين ميوه تلخ نمى چيند (امام (عليه السلام) چيزى بر اين جمله ها نيفزود) ولى آن دو مرد پيش از آن که از جا برخيزند با هم صلح کردند (در پرتو سخنان حکيمانه امام (عليه السلام) از خواب غفلت بيدار شدند و راه صحيح را انتخاب کردند).
در ارشاد القلوب حديث پرمعنايى در اين زمينه ذکر شده است که پيغمبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: «خَمْسُ [أربع] کَلِماتٍ فِي التَّوْراةِ وَيَنْبَغي أنْ تُکْتَبَ بِماءِ الذَّهَبَ: أوّلُها حَجَرُ الْغَصْبِ فِي الدّارِ رَهْنٌ عَلى خَرابِها وَالْغالِبُ بِالظُّلْمِ هُوَ الْمَغْلُوبُ وَما ظَفَرَ مَنْ ظَفَرَ الاْثْمُ بِهِ وَمِنْ أقَلِّ حَقِّ اللهِ عَلَيْکَ أنْ لا تَسْتَعينَ بِنِعَمِهِ عَلى مَعاصِيهِ؛ پنج [چهار] جمله در تورات آمده که سزاوار است با آب طلا نوشته شود (و پيوسته در برابر انسان باشد): اول اين که بودن يک قطعه سنگ غصبى در خانه، گروگانِ خرابى آن است و آن کس که به وسيله ستم غلبه کند درواقع مغلوب است و کسى که با گناه پيروز شود هرگز به پيروزى نرسد وکمترين حق خدا بر تو اين است که با استفاده از نعمت هايش به سراغ معصيتش نروى».
اين گفتار حکيمانه امام (عليه السلام) تأکيد ديگرى است بر اين که افراد باايمان براى رسيدن به اهداف خود هرگز از وسايل نامشروع استفاده نمى کنند.
در دستورات جنگى اسلام نيز بر اين امر تأکيد شده که از ابزار غير انسانى براى پيروزى بر دشمن بهره نگيريد؛ به دشمن شبيخون نزنيد، آب آشاميدنى آن ها را مسموم نکنيد، درختان بارور را به آتش نکشيد، افراد غير نظامى را هدف قرار ندهيد و با اسيران جنگى خوش رفتارى کنيد.
* * *
امام (عليه السلام) به ظالمان ومفسدان هشدار مى دهد: «کسى که با توسل به گناه پيروز شود، پيروز نيست و کسى که با ستم غلبه کند درواقع مغلوب است»؛ (مَا ظَفِرَ مَنْ ظَفِرَ آلاِْثْمُ بِهِ، وَآلْغَالِبُ بِالشَّرِّ مَغْلُوبٌ).
بسيارند کسانى که براى رسيدن به پيروزى بر دشمن از اسباب نامشروع استفاده مى کنند، ظلم وستم روا مى دارند و مرتکب انواع گناهان مى شوند. آن ها مى خواهند به هر قيمت ممکن به هدف خود برسند، امام (عليه السلام) به آن ها هشدار مى دهد که اين نوع پيروزى، پيروزى نيست، بلکه درواقع مغلوب شدن در چنگال گناه است و همچنين کسانى که با استفاده از شر، غلبه مى کنند ظاهرآ غالبند و درواقع مغلوب شيطان و شر و هواى نفس هستند.
اين سخن، هم ازنظر ظاهرى پذيرفتنى است و هم ازنظر معنوى. جنبه معنوى آن آشکار است که اين گونه پيروزى ها و غلبه ها مايه گرفتارى هاى شديد روز قيامت است و بدترين زاد و توشه براى سفر آخرت به شمار مى آيد و در آن جا بايد پاسخ گو بود.
ازنظر ظاهرى نيز بسيار ديده ايم يا در تاريخ خوانده ايم که اين گونه افراد سرانجام گرفتار عواقب شومى گشته و در بسيارى از موارد دشمنانشان با همان روش، آن ها را دَرهم کوبيده و مغلوب ساخته اند و مقامى را که ناجوانمردانه به دست آورده بودند با حملات ناجوانمردانه دشمن از دست مى دهند و اگر ظالمان و ستمگران در عواقب مادى و معنوى کار خود بينديشند به سراغ آن نخواهند رفت.
در حديثى آمده است که دو نفر خدمت امام صادق (عليه السلام) رسيدند تا درباره اختلافى که درمورد معامله اى داشتند با آن حضرت صحبت کنند و دستور بخواهند. هنگامى که امام (عليه السلام) سخنان آن دو را شنيد به نصيحت آن دو پرداخت و فرمود: بدانيد که هرکس به وسيله ظلم پيروز شود به خير و خوبى نخواهد رسيد و بدانيد که آنچه مظلوم از دين ظالم مى گيرد بيش از آن است که ظالم از مال مظلوم دريافت مى دارد. سپس فرمود: کسى که به مردم بدى کند اگر ديگران از همين روش استفاده کنند و به او بدى کنند نبايد آن را بد بشمرد. بدانيد انسان بذرى را که کاشته درو مى کند و هيچ کس از نهال تلخ، ثمره شيرين نمى گيرد و از نهال شيرين ميوه تلخ نمى چيند (امام (عليه السلام) چيزى بر اين جمله ها نيفزود) ولى آن دو مرد پيش از آن که از جا برخيزند با هم صلح کردند (در پرتو سخنان حکيمانه امام (عليه السلام) از خواب غفلت بيدار شدند و راه صحيح را انتخاب کردند).
در ارشاد القلوب حديث پرمعنايى در اين زمينه ذکر شده است که پيغمبر اکرم (صلي الله عليه و آله) فرمود: «خَمْسُ [أربع] کَلِماتٍ فِي التَّوْراةِ وَيَنْبَغي أنْ تُکْتَبَ بِماءِ الذَّهَبَ: أوّلُها حَجَرُ الْغَصْبِ فِي الدّارِ رَهْنٌ عَلى خَرابِها وَالْغالِبُ بِالظُّلْمِ هُوَ الْمَغْلُوبُ وَما ظَفَرَ مَنْ ظَفَرَ الاْثْمُ بِهِ وَمِنْ أقَلِّ حَقِّ اللهِ عَلَيْکَ أنْ لا تَسْتَعينَ بِنِعَمِهِ عَلى مَعاصِيهِ؛ پنج [چهار] جمله در تورات آمده که سزاوار است با آب طلا نوشته شود (و پيوسته در برابر انسان باشد): اول اين که بودن يک قطعه سنگ غصبى در خانه، گروگانِ خرابى آن است و آن کس که به وسيله ستم غلبه کند درواقع مغلوب است و کسى که با گناه پيروز شود هرگز به پيروزى نرسد وکمترين حق خدا بر تو اين است که با استفاده از نعمت هايش به سراغ معصيتش نروى».
اين گفتار حکيمانه امام (عليه السلام) تأکيد ديگرى است بر اين که افراد باايمان براى رسيدن به اهداف خود هرگز از وسايل نامشروع استفاده نمى کنند.
در دستورات جنگى اسلام نيز بر اين امر تأکيد شده که از ابزار غير انسانى براى پيروزى بر دشمن بهره نگيريد؛ به دشمن شبيخون نزنيد، آب آشاميدنى آن ها را مسموم نکنيد، درختان بارور را به آتش نکشيد، افراد غير نظامى را هدف قرار ندهيد و با اسيران جنگى خوش رفتارى کنيد.
* * *