حکمت 335
شرح و تفسیر حکمت 335
شرکاى اموال ما
اين فرمايش حضرت، هشدارى است به افراد بخيل و خسيس، مى فرمايد: «هر انسانى در اموالش دو شريک دارد: وارثان و حوادث»؛ (لِکُلِّ آمْرِيءٍ فِي مَالِهِ شَرِيکَانِ: الْوَارِثُ، وَآلْحَوَادِثُ).
اشاره به اين که افراد بخيل به چه مى انديشند؟ آيا تصور مى کنند اين اموال را با خود مى برند با اين که از دو حال خارج نيست: يا به وسيله حوادث و پيشامدهاى روزگار ازقبيل ورشکست شدن در تجارت، ربوده شدن به وسيله سارقان، سيل و آتش سوزى و امثال آن بر باد مى رود و يا در صورت مصون ماندن از حوادث به دست وارث مى رسد. وارثى که غالبآ دلش به حال صاحب مال نسوخته و آن را تملک مى کند و از آن براى منافع خود و عيش و لذت بهره مى گيرد؛ بى آن که به فکر صاحب اصلى مال باشد.
بسيار ديده ايم افرادى را که اموالى از آن ها به ارث رسيده و در ميان آن ثلث يا موقوفاتى وجود دارد و وارثان اصرار دارند که با بهانه هايى حتى ثلث را تملک کرده و وقف را به نوعى باطل کنند و عين موقوفه را به تملک خود درآورند!
افراد بخيل اگر در اين امور درست بينديشند به اشتباه بزرگ خود پى مى برند.
آيا بهتر نيست که شريک ديگرى براى خود دست و پا کنند؟ شريکى که در مشکلات برزخ و قيامت به داد آن ها مى رسد و به مضمون (مَا عِنْدَکُمْ يَنفَدُ وَمَا عِنْدَاللهِ بَاقٍ)؛ «آنچه نزد شماست فانى مى گردد و آنچه نزد خداست باقى مى ماند»، هرگز خللى در کار او وارد نمى شود.
آرى، اين شريک، همان نيازمندان و محرومانى هستند که انفاق به آن ها در قرآن مجيد با تعبير وام دادن به خدا بيان شده است: (مَّنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللهَ قَرْضآ حَسَنآ فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافآ کَثِيرَةً) همان وامى که حداقل ده برابر تا هفت صد برابر و بيشتر به آن سود داده خواهد شد.
همان گونه که در بحث اسناد اين گفتار حکيمانه اشاره شد اين سخن به دو صورت ديگر نيز نقل شده است: نخست: «بَشِّرْ مالَ الْبَخِيلِ بِحادِثٍ أو وارِثٍ؛ به مال افراد بخيل بشارت ده که يا حوادث نابودکننده در انتظار آن است و يا وارث» و ديگر اين که: «إنَّ لَکَ فِي مالِکَ شَريکَيْنِ: الْحَدَثانِ وَالْوارِثَ فَإنِ اسْتَطَعْتَ أنْ لاتَکُونَ أبْخَسَ الشُّرَکاءِ حَظّآ فَافْعَلْ؛ در مال تو (جز تو) دو شريک هست: حوادث نابودکننده و وارث، هرگاه بتوانى سهم تو کمتر از آن دو نباشد انجام ده (بخشى از اموالت را انفاق کن)».
شگفت اين که بسيار ديده شده است فرزندان افراد ثروتمند، انتظار مرگ پدر را مى کشند تا هرچه زودتر بتوانند از اموال او بهره ببرند.
عجيب تر از آن اين که در زمان خود ديده ايم فرزندان در اواخر عمر پدر، مال او را ميان خود تقسيم مى کنند و حتى پدر را از نيازمندى هاى زندگى خود محروم مى سازند در حالى که هنوز زنده و به حکم خدا و قوانين بشرى مالک اموال خويش است.
* * * .
اين فرمايش حضرت، هشدارى است به افراد بخيل و خسيس، مى فرمايد: «هر انسانى در اموالش دو شريک دارد: وارثان و حوادث»؛ (لِکُلِّ آمْرِيءٍ فِي مَالِهِ شَرِيکَانِ: الْوَارِثُ، وَآلْحَوَادِثُ).
اشاره به اين که افراد بخيل به چه مى انديشند؟ آيا تصور مى کنند اين اموال را با خود مى برند با اين که از دو حال خارج نيست: يا به وسيله حوادث و پيشامدهاى روزگار ازقبيل ورشکست شدن در تجارت، ربوده شدن به وسيله سارقان، سيل و آتش سوزى و امثال آن بر باد مى رود و يا در صورت مصون ماندن از حوادث به دست وارث مى رسد. وارثى که غالبآ دلش به حال صاحب مال نسوخته و آن را تملک مى کند و از آن براى منافع خود و عيش و لذت بهره مى گيرد؛ بى آن که به فکر صاحب اصلى مال باشد.
بسيار ديده ايم افرادى را که اموالى از آن ها به ارث رسيده و در ميان آن ثلث يا موقوفاتى وجود دارد و وارثان اصرار دارند که با بهانه هايى حتى ثلث را تملک کرده و وقف را به نوعى باطل کنند و عين موقوفه را به تملک خود درآورند!
افراد بخيل اگر در اين امور درست بينديشند به اشتباه بزرگ خود پى مى برند.
آيا بهتر نيست که شريک ديگرى براى خود دست و پا کنند؟ شريکى که در مشکلات برزخ و قيامت به داد آن ها مى رسد و به مضمون (مَا عِنْدَکُمْ يَنفَدُ وَمَا عِنْدَاللهِ بَاقٍ)؛ «آنچه نزد شماست فانى مى گردد و آنچه نزد خداست باقى مى ماند»، هرگز خللى در کار او وارد نمى شود.
آرى، اين شريک، همان نيازمندان و محرومانى هستند که انفاق به آن ها در قرآن مجيد با تعبير وام دادن به خدا بيان شده است: (مَّنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللهَ قَرْضآ حَسَنآ فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافآ کَثِيرَةً) همان وامى که حداقل ده برابر تا هفت صد برابر و بيشتر به آن سود داده خواهد شد.
همان گونه که در بحث اسناد اين گفتار حکيمانه اشاره شد اين سخن به دو صورت ديگر نيز نقل شده است: نخست: «بَشِّرْ مالَ الْبَخِيلِ بِحادِثٍ أو وارِثٍ؛ به مال افراد بخيل بشارت ده که يا حوادث نابودکننده در انتظار آن است و يا وارث» و ديگر اين که: «إنَّ لَکَ فِي مالِکَ شَريکَيْنِ: الْحَدَثانِ وَالْوارِثَ فَإنِ اسْتَطَعْتَ أنْ لاتَکُونَ أبْخَسَ الشُّرَکاءِ حَظّآ فَافْعَلْ؛ در مال تو (جز تو) دو شريک هست: حوادث نابودکننده و وارث، هرگاه بتوانى سهم تو کمتر از آن دو نباشد انجام ده (بخشى از اموالت را انفاق کن)».
شگفت اين که بسيار ديده شده است فرزندان افراد ثروتمند، انتظار مرگ پدر را مى کشند تا هرچه زودتر بتوانند از اموال او بهره ببرند.
عجيب تر از آن اين که در زمان خود ديده ايم فرزندان در اواخر عمر پدر، مال او را ميان خود تقسيم مى کنند و حتى پدر را از نيازمندى هاى زندگى خود محروم مى سازند در حالى که هنوز زنده و به حکم خدا و قوانين بشرى مالک اموال خويش است.
* * * .